در یک آمار معتبر نشان داده شده است که حداقل ۶۰ نوع دوشاخههای مختلف در خانهها و دفاتر مورد استفاده قرار میگیرند؛ که برخی از آنها رایجتر از بقیه هستند. اگر شما برق سنگین و سه فاز را هم اضافه کنید، که در کارگاههای آموزشی و غیره استفاده میشود ، این تنوع بسیار بیشتر میشود.
عوامل موثر در تنوع دوشاخه
برقرسانی به خانه ها که با ابتکار شرکتهای برق فعال محلی آغاز شد، بازاری برای لوازم جانبی الکتریکی ایجاد کرد. شرکتها اغلب طراحیهای خود را تولید میکنند. نبوغ و رقابت، ریشه تنوع بود.
تقاضا برای انواع خاصی از دوشاخه ها که فقط برای اهداف خاص به کار میرود، تنوع دو شاخه را بیشتر افزایش دادهاست.
در سال ۱۹۸۶ کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک استانداردهای جدیدی را برای ۲۳۰ و دو شاخه خانگی115 ولت برای مصرف جهانی تولید کرد. تاکنون تنها برزیل و آفریقای جنوبی طرحهایی را برای جایگزین کردن استانداردهای چندگانه برای استاندارد جهانی کمیسیون مستقل انتخابات اتخاذ کردهاند. رسیدن به این هدف حداقل چند دهه طول خواهد کشید.
در طول چندین دهه، ایمنی دوشاخه ها و پریزها به طور قابلتوجهی بهبود پیدا کردهاست. مرحله به مرحله ویژگیهای ایمنی نسخه های مختلف دوشاخه یا پریز استاندارد معرفی شده است.
کاهش خطر احتمالی ناشی از کنجکاوی یا بیتوجهی، همواره مساله ایمنی مهمی بودهاست. تغییرات فنی دیگری که به وجود آمده است باعث میشود که رابط بین اتصال پریز و پین دوشاخه افزایش پیدا کند.
۱. ابتدا، برق در خانهها برای روشنایی مورد استفاده قرار میگرفت. خانهها سیمکشی سختی داشتند. در اواخر قرن نوزدهم لامپهای قابلحمل و لوازم الکتریکی تولید شدند. و سپس نیاز به دوشاخه و پریز به وجود آمد . تعجب آور است!!! اولین دو شاخه ها به شکل پیچ گوشتی بودند که نگهدارنده لامپ های سری a بودند اما سریعتر از آن پریزهای جداگانه و دو شاخه ها تولید شدند.
قدیمی ترین دو شاخه ها
۲. از روزهای ابتدایی تولید برق خانگی، ولتاژ برق ۱۱۰ و ۲۲۰ ولت عرضه میشد (یا AC یا DC). در بسیاری از کشورها، دو شاخههای مختلف هنوز هم برای یک ولتاژ خاص و / یا حداکثر جریان مجاز در آمپرها استفاده میشود.
دو شاخه چپ: دو پین قدیمی BS 372 قسمت 2 بریتانیا.
دو شاخه مناسب: دوشاخه ایالات متحده طبق مشخصات NEMA 1-15 و NEMA 2-20.
در سراسر جهان ۱۳ استاندارد برای پریزهای خانگی و دوشاخه ها وجود دارد (تعداد آنها بستگی به معیارهای مورد استفاده دارد). علاوه بر این، انواع مختلفی وجود دارند فقط برای موارد کاربردی خاص به کار میروند.
صرف نظر از نوع (استاندارد)پریز، دو مدل متمایزتر هم وجود ارد؛
سوکت های مسطح سوکت های شفاف
آ. سوکت نوع 10 A استرالیا با سطح کاملاً صاف.
ب. CEE 7/1 ، سوکت محصور با شکاف کم عمق (5 میلی متر)
دوشاخه های(f، g) CEE 7/2 در این پریز قرار می گیرند و قابل جابجایی است.
ج. پریز بریتانیایی BS 1363 با سوئیچ بالا و کاملاً صاف.
د. پریز دوتایی 15A-125V آمریکای شمالی؛ هر ورودی پین دارای یک شکاف 3 میلی متر برای تسهیل ورود پین است.
ه سوکت 10A سوئیسی با بستر کم عمق 17 میلی متر.
در اصل دو مدل دوشاخه وجود دارد. که از نظر ورودی سیم ، در قسمت بالای دوشاخه (f) یا در سمت (g) ، تفاوت دارند.
ورودی ( مدخل) جانبی به عنوان ایمن ترین مورد در نظر گرفته می شود و تقریبا غیرممکن است با کشیدن سیم از پریز جدا شود به جای آن که درپوش را بگیرد .
توجه داشته باشید که برخی از استانداردها تنها پریزها را با یک فرورفتگی مجاز می دانند. برای مثال، CEE 7/3 (Schuko), Swiss SN 441011, IEC 60906
پریزهای انگلیسی و استرالیایی هیچ شکافی ( فرورفتگی) ندارند.
۷. اتصال ثابت بین پریز و دوشاخه، روی یک ناحیه بزرگ باشد و انعطاف پذیر نیز باشد.
- a. در ابتدا، اتصالهای به شکل لولههای ساده بودند. پینهای دوشاخه ها باید متناسب با قطر پریز انتخاب شود.
- b. از اتصالهایی استفاده شد که دو حفره دارند زیرا منعطف تر بود.
- c. تماس بدون انعطاف با میله فنری که سوزن را به سمت داخل فشار میدهد. طرح دانمارکی، دهه ۱۹۵۰ LK.
- d. اتصال نیمه گرد با دایره برنجی شکل دارای بار فراوان، برای فراهم آوردن اتصال ثابت. (نمونه آن در پریز روسی دیده شده است)
- e. اتصال قابل تغییر در پریزهای قدیمی Ébenoïd (فرانسه) دیده شده است و همچنان توسط niko (بلژیک)و برخی دیگر نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
F . اتصال قابل تغییر (DDR)در پریزهای (DDR)سابق آلمان شرقی.
- g. شکلهای جدیدتری برای کنتاکت قابل تغییر وجود دارد.
- h. کنتاکت ( اتصال دهنده ) برای پینهای تیغه مستقیم. این مثال ساده اما کارآمد در پریز استرالیایی 6a مشاهده شدهاست.
۸. پینهای پریزها در اشکال و اندازههای مختلفی وجود دارند. مدلهای A، B و C را می توان در دو شاخه فعلی از جمله دو شاخه هایی که کاربردهای مختلفی هم دارد ، مشاهده نمود.
تصاویر e تا h تغییرات پینهای پریز را نشان می دهد.
بیشتر دوشاخه های ساخته شده در نیمه اول قرن بیستم دارای پین های جزئی تقسیم شده بودند. آنها برای ایجاد اتصالات خوب با کانتاکت سوکت همانطور که در 7a ، 7b و موارد مشابه نشان داده شده است ، از نظر قطر پین ، تنوع کافی دارند.
پین ارزان قیمت از ورق فلزی پیچیده شده ساخته شده است.
پین سفت ، اولین بار در اواخر دهه 1920 تولید شد که کانتاکت سوکت به اندازه کافی انعطاف پذیر بودند.
پین با عایق جزئی
در شاخه هایی وجود دارد که از سوکت های فرو رفته استفاده نمی شود. به عنوان مثال
استرالیایی(6a), BS 546 (3a) and BS 1363 (6c)
* اندازه پین متفاوت است.
حداکثر جریان مجاز ، در آمپر اندازه گیری می شود ، قطر پین گرد بزرگتر یا مطابق با عرض تیغه مسطح است.
سه ویژگی ایمنی سوکتها:
سوکت با حایل (a-c) ،
اطمینان از این که پین اولین تماس را ایجاد می کند (d-e)
و پین ها را با عایق های عایق (d-f) وصل کنید.
بیشتر استانداردها تصریح میکنند که باید ابتدا اتصال زمینی حفاظتی صورت گیرد. مانند پین زمینی بلندتر از L و N پینهای(d)، و یا تماس زمینی سوکت دریک موقعیت بیرونی (e).
دو شاخه ها؛
پین (مسطح) فقط با اتصال سوکت در تماس است. پین هایی که فاقد عایق هستند را می توان با یک شیء فلزی یا انگشتان دست لمس کرد.
توجه داشته باشید که پین های زمینی هیچ وقت عایق ندارند.
- ترجیحا ، سیمها باید محکم در دوشاخه ها ثابت شوند.
بعضی از افراد دوشاخه ها را با چسباندن به سیم جدا می کنند. ممکن است یک یا چند اتصال سیم خراب شود.
سیم با دو نیمه شاخه فشرده می شود.
روشی که عمدتاً در دوشاخه های قدیمی (Bakelite) استفاده می شد. *
سیم با بریس فلزی یا پلاستیکی ثابت شده است.
لنگر انداختن دو صفحه پلاستیکی زاویه دار از جمع شدن سیم جلوگیری می کند.
https://www.plugsocketmuseum.nl/Plug-diversity.html
